Las Mamás belgas, jonge solidaire vrouwen uit Antwerpen en Brussel

Voluntarias belgas, Ontinyent 1937 (foto: AMSAB, Gent)

Vrijwilligsters uit Antwerpen in Onteniente in mei 1937 (foto: AMSAB, Gent)

In April 1937 vertrok een groep jonge vrouwen uit Antwerpen en Brussel naar Spanje om deel te nemen aan de antifascistische strijd tijdens de Spaanse Burgeroorlog (1936-39). De meeste van hen kwamen uit Joodse Oost-Europese families die zich in de jaren na de Eerste Wereldoorlog in België vestigden. In veel gevallen hadden de vrijwilligsters partners of echtgenoten die in de Internationale Brigades vochten. Hun eindbestemming was het Militair Hospitaal van Onteniente, een stad tussen Alicante en Valencia.

In een oud Minderbroeders klooster richtte het Internationaal Solidariteitsfonds en de Internationale Vakbondsfederatie in 1937, een ultramodern ziekenhuis op. Het militair hospitaal ‘El Belga’ haalde een capaciteit van 1000 bedden en beschikte over vier operatiezalen. Het was toen een van de grootste en best uitgeruste militaire hospitalen in Spanje.

De directie bestond uit Belgische socialisten. De Brusselse geneesheer Albert Marteaux ging in België op zoek naar hulpverpleegsters. De groep van 21 vrouwen, was de eerste die er aan de slag ging. In de stad werden ze in het Valenciaans : ‘les mamàs Belgues’ genoemd, een koosnaam die de hoogbejaarde inwoners van Onteniente bekend is.

Het initiatief van het Internationaal Socialisme was een sterk staaltje van internationale humanitaire solidariteit met de Tweede Spaanse Republiek.

In de documentaire wordt het verhaal van de vrijwilligsters vertelt, aan de hand van de getuigenis van de laatste overlevende Spaanse verpleegster van Ontinyent, Maria Rosario Llin Belda.

De film kwam tot stand met de steun van de Diputació de València en werd in 2016 bekroond met de Prijs voor Beste Documentaire op het Internationaal Documentaire Filmfestival van Montaverner in Spanje. Las Mamás belgas werd geselecteerd voor tien internationale filmfestivals. Zonder de hulp van historicus Rudi Van Doorslaer uit Gent en onderzoeker Joan Torró Martinez uit Ontinyent zou dit project er nooit gekomen zijn.

In oktober 2017 verscheen bij Uitgeverij Lannoo het gelijknamige boek. De Spaanse vertaling wordt in Madrid uitgegeven door El Mono Libre.

Sven Tuytens, februari 2019.